İthalatta Gözetim Uygulanması, Korunma Önlemleri ve İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Kapsamında Ödenen KDV’nin İndirimi

20.04.2026'da yayımlanan Centrum Time dergimizin 25. sayısında yer alan bu makalemize ve diğer içeriklere buradan ulaşabilirsiniz.

Bilindiği üzere; Katma Değer Vergisi Kanununun 36. maddesi kapsamında Cumhurbaşkanı, indirim veya iade hakkını kısmen veya tamamen kaldırmaya veya yeniden koymaya ve bu şekilde indirim veya iade hakkı kısıtlanan mal veya hizmetleri belirlemeye, süresi içinde iadesi talep edilmeyen ve indirim yoluyla giderilmek üzere sonraki dönemlere devrolunan katma değer vergisinin gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak yazılmasına imkân vermeye, iade talebinde bulunulabilecek asgari tutarı belirlemeye yetkilidir.

24/11/2023 tarihli ve 32379 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7846 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile bahsi geçen yetki kullanılarak; ithalatta gözetim, korunma önlemleri ve haksız rekabetin önlenmesine konu edilen mallar nedeniyle bu işlemlerden kaynaklı ithalde ödenen KDV’nin indirim hakkı kaldırılmıştır.

7846 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı sonrasında;

• İthalatta gözetim uygulanması hakkında ilgili mevzuat uyarınca, gözetim uygulamasına tabi tutulan mallara ilişkin gümrük beyannamelerinde beyan olunan ve tevsik edilemeyen tutarlar ile bu tutarlar nedeniyle doğan ve katma değer vergisi matrahına dâhil olan her türlü vergi, resim, harç ve paylar dolayısıyla ödenen katma değer vergisinin,
• İthalatta korunma önlemleri uygulanması hakkında ilgili mevzuat uyarınca, korunma önlemi olarak uygulanan gümrük vergisi ve/veya ek mali mükellefiyetler ile bu tutarlar nedeniyle doğan ve katma değer vergisi matrahına dâhil olan her türlü vergi, resim, harç ve paylar dolayısıyla ödenen katma değer vergisinin,
• İthalatta haksız rekabetin önlenmesi hakkında ilgili mevzuat kapsamında uygulanan dampinge karşı vergi ve telafi edici vergiler ile bu tutarlar nedeniyle doğan ve katma değer vergisi matrahına dâhil olan her türlü vergi, resim, harç ve paylar dolayısıyla ödenen katma değer vergisinin,

indirimi artık mümkün bulunmamaktadır. 

Diğer taraftan ilgili Kararın uygulamasına ilişkin usul ve esaslarla ilgili olarak ilgili maddesi 31/1/2026 tarihinde yürürlüğe giren KDV Genel Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair 57 Seri No.lu Tebliğ yayımlanmıştır. İşbu Makalemizde İthalatta Gözetim, Koruma Önlemleri ve Haksız Rekabetin Önlenmesi uygulamaları ile ilgili olarak ödenen KDV’nin indirim durumunun detayları hakkında bilgiler vereceğiz.

İthalatta Gözetim Uygulanması ve Korunma Önlemleri Nedir

İthalatta gözetim uygulaması, yerli üreticilerin zarar görmesini önlemek amacıyla, belirli ürünlerin ithalat seyrinin izlenmesi ve belirli bir kıymet (fiyat) eşiğinin altındaki ithalatların Ticaret Bakanlığı tarafından verilen "Gözetim Belgesi"ne tabi tutulmasıdır.

Bu uygulama, düşük fiyatlı ithalatı denetleyerek haksız rekabeti önlemeyi hedefler.

Korunma önlemleri, yerli üreticinin ani ithalat artışlarından zarar görmesini önlemek amacıyla uygulanır. Bu kapsamda;

• Ek mali yükümlülükler,
• İlave gümrük vergileri

gibi unsurlar devreye girer ve bu ilave yükümlülükler de KDV matrahına dahil edilmektedir. 

Hal böyleyken, ilgili Cumhurbaşkanı Kararı gereği artık bu ürünler için gümrük idaresine ödenen KDV’nin bir kısmının indirimi mümkün bulunmamaktadır. 

Düzenlemenin Katma Değer Vergisi İndirimi Üzerine Etkileri

7846 sayılı Cumhurbaşkanı Kararına göre, ithalatta gözetim uygulaması, ithalatta korunma önlemleri ve ithalatta haksız rekabetin önlenmesine ilişkin mevzuat kapsamında ithal edilen malların KDV matrahında bu uygulamalar nedeniyle ortaya çıkan artış tutarları ile bu artış tutarlarına ilişkin her türlü vergi, resim, harç ve paylar dolayısıyla ödenen KDV’nin indirim konusu yapılması mümkün değildir.

Ancak, söz konusu uygulamalar kapsamında ithal edilen mallara ilişkin KDV matrahında bu uygulamalar dışında kalan bedeller ile bu bedellere ilişkin her türlü vergi, resim, harç ve paylar dolayısıyla ödenen KDV’nin indirim konusu yapılması mümkündür. 

Bu noktada gayet açıklayıcı olan Tebliğ’de yer alan örneğe yer vermek faydalı olacaktır.

Örnek: (A) A.Ş. ithalatta gözetim uygulaması kapsamında CIF bedeli 4.000.000 TL, gözetim bedeli ise 10.000.000 TL olan (Z) ürününü ithal etmektedir. İthal edilen ürüne ilişkin %10 oranında gümrük vergisi (GV), %15 oranında ilave gümrük vergisi (İGV) ve %20 oranında KDV ödenmiştir. Gözetim uygulaması nedeniyle oluşan ve tevsik edilemeyen tutar ithalata ilişkin gümrük beyannamesinde yurt dışı gider olarak beyan edilmiştir. Buna göre ithalatta gözetim uygulaması kapsamında indirilemeyecek KDV ile indirilebilecek KDV tutarları aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır:

 Örnekten görüldüğü üzere, söz konusu uygulamalar kapsamında ithal edilen mallara ilişkin tüm KDV’nin indirilememesi söz konusu olmayıp KDV matrahının bu uygulamalar dışında kalan bedeller ile bu bedellere ilişkin her türlü vergi, resim, harç ve paylar dolayısıyla ödenen KDV’nin indirim konusu yapılabilmesi mümkündür.

KDV Uygulama Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair 57 Seri No.lu Tebliğ ile birlikte ayrıca 7846 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe giren ithalatta gözetim ve korunma önlemi uygulamaları kapsamında hesaplanan KDV’nin indirilmediğinin tevsikine yönelik Bildirim ve Özel Amaçlı YMM Raporu şartı getirilmiştir. Söz konusu düzenleme Tebliğin yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Buna göre, bu kapsamda ithalat yapan mükellefler;

• Takvim yılının altışar aylık dönemleri itibarıyla ithalat bedeli 46 Sıra No.lu Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliğinin 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirlenen 600.000,00 TL tutarı aşmayan ithalatlara ilişkin KDV’nin, işlemin yapıldığı döneme ait KDV beyannamesinde mezkur Karar kapsamında doğru bir şekilde indirim konusu yapılıp yapılmadığını altışar aylık dönemleri izleyen ayın sonuna kadar bağlı oldukları vergi dairesine bildirmeleri gerekmektedir.
• Takvim yılının altışar aylık dönemleri itibarıyla ithalat bedelinin belirlenen 600.000,00 TL tutarını aşması halinde, söz konusu uygulamalar nedeniyle ödenen KDV’nin, mezkur Karar kapsamında doğru bir şekilde indirim konusu yapılıp yapılmadığını altışar aylık dönemleri izleyen ayın sonuna kadar ibraz edilecek Özel Amaçlı YMM Raporu ile tevsik etmeleri gerekmektedir. Şu kadar ki, mükellefin ithalatın yapıldığı yıl için süresinde düzenlenmiş tam tasdik sözleşmesinin bulunması ve düzenlenecek YMM Tam Tasdik Raporunda 7846 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında gerçekleştirilen ithalata ilişkin ödenen KDV’nin indirim konusu yapılıp yapılmadığına yönelik açıklama bulunması halinde Özel Amaçlı YMM Raporu ibrazına gerek bulunmamaktadır.

Sözü edilen düzenleme sonrasında özetle; 7846 sayılı Karar kapsamında işlemi bulunan ancak kapsama giren işlemlerin ithalat bedeli 2.600.000-TL’yi aşmayan mükellefler, altışar aylık dönemleri izleyen ayın sonuna kadar bağlı oldukları vergi dairesine bu ithalatları nedeniyle ödemiş oldukları KDV’yi indirmediklerine dair bildirimde bulunmakla yükümlüdürler.  Dolayısıyla, Ocak-Haziran/2026 dönemine ilişkin bildirimin Temmuz/2026 ayının sonuna, Temmuz-Aralık/2026 dönemine ilişkin bildirimin ise Ocak/2027 ayının sonuna kadar yapılması gerekmektedir.   

Yine, 7846 sayılı Karar kapsamında işlemi bulunan ve kapsama giren işlemlerin ithalat bedeli 2.600.000-TL’yi aşan mükellefler ise bu ithalatları nedeniyle ödemiş oldukları KDV’yi indirmediklerini Özel Amaçlı YMM Raporu ile tevsik etmekle yükümlüdürler. Özel Amaçlı YMM Raporu, Ocak-Haziran/2026 dönemi için Temmuz/2026 sonuna; Temmuz-Aralık/2026 dönemi için Ocak/2027 sonuna kadar düzenlenip ibraz edilmelidir. Diğer taraftan, kapsama giren ithalatı olan mükelleflerin süresinde düzenlenmiş YMM Tam Tasdik Sözleşmesinin bulunması ve Tam Tasdik Raporunda indirim hakkı kaldırılan KDV'nin indirim konusu yapılıp yapılmadığına yönelik açıklama yer alması koşuluyla Özel Amaçlı Rapor ibrazına gerek bulunmamaktadır.

Sonuç ve Değerlendirme

İthalatta gözetim uygulamaları, korunma önlemleri ve haksız rekabetin önlenmesine yönelik tedbirler, esas itibarıyla yerli üreticinin korunması ve dış ticaret dengesinin sağlanması amacıyla yürürlüğe konulan mali ve idari düzenlemelerdir. Ancak 24/11/2023 tarihli ve 7846 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile bu tedbirlerin vergisel boyutu önemli ölçüde genişletilmiş ve söz konusu uygulamalar kapsamında ithalat sırasında ödenen (bu uygulamalar dolayısıyla oluşan fark) KDV’nin indirim hakkı kaldırılarak mükellefler açısından doğrudan bir maliyet unsuruna dönüştürülmüştür.

Bu düzenleme ile birlikte;

Daha önce indirim konusu yapılabilen KDV tutarlarının artık indirilememesi, ithalat maliyetlerini artırmakta ve özellikle gözetim ve korunma önlemlerine tabi ürünlerde efektif vergi yükünü yükseltmektedir.

İndirilemeyen KDV’nin (malın mahiyetine göre) gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınabilmesi mümkün olmakla birlikte, bu durum nakit akışı ve kârlılık üzerinde olumsuz etki yaratabilmektedir.

Özellikle düşük marjla çalışan ithalatçı firmalar açısından bu düzenleme fiyatlama politikalarının yeniden gözden geçirilmesini zorunlu kılmaktadır. 

Öte yandan, KDV Genel Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair 57 Seri No.lu Tebliğ ile getirilen Bildirim ve YMM Raporu yükümlülükleri, sadece vergisel bir düzenleme olmanın ötesinde önemli bir uyum sürecini de beraberinde getirmiştir. Bu kapsamda; 

• Söz konusu uygulamalar kapsamında 2.600.000,00 TL olarak belirlenen ithalat haddinin altında ithalatı bulunan mükellefler için periyodik bildirim yükümlülüğü,
• Söz konusu uygulamalar kapsamında 2.600.000,00 TL olarak belirlenen ithalat haddinin üstünde ithalatı bulunan mükellefler için ise Özel Amaçlı YMM Raporu (veya YMM Tam Tasdik Raporu) ile tevsik zorunluluğu

getirilerek uygulamanın idari denetim boyutu güçlendirilmiştir.

YMM Tam Tasdik Sözleşmesi bulunan mükellefler açısından getirilen istisna, uygulamada belirli bir kolaylık sağlamakla birlikte, rapor içeriklerinin bu kapsamı karşılayacak şekilde düzenlenmesini zorunlu kılmaktadır.

Sonuç olarak, 7846 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile getirilen düzenleme, KDV’nin temel prensiplerinden olan “indirim mekanizması uygulanarak katma değerin vergilendirilmesi” prensibine önemli bir istisna getirmiştir. İthalat yapan mükelleflerin bu durumu dikkate alarak hem maliyet yönetimini gözden geçirmeleri hem de vergisel süreçlerini buna göre uyumlaştırmaları gerektirmektedir.

Bu çerçevede mükelleflerin ithalatını yaptıkları malların gözetim, korunma önlemi veya dampinge karşı vergi ve telafi edici vergi kapsamında olup olmadığını önceden analiz etmeleri, indirilemeyecek KDV tutarlarını doğru şekilde muhasebeleştirmeleri ve KDV beyannamelerini de buna göre oluşturmaları ve bildirim veya raporlama yükümlülüklerini süresinde ve eksiksiz yerine getirmeleri büyük önem arz etmektedir. Aksi takdirde, gerek vergi ziyaı cezalı tarhiyatlarla gerekse özel usulsüzlük cezaları ile karşılaşılması söz konusu olabilecektir.